Histogenezy raka płuca nie można uważać za sprawę ostatecznie rozwiązaną

Histogenezy raka płuca nie można uważać za sprawę ostatecznie rozwiązaną. Zdaniem większości autorów poruszających tein problem rak płuca rozwija się z reguły z nabłonka oskrzeli, a bardzo rzadko z nabłonka pęcherzyków płuc­nych. Przeważająca większość raków płuca, jak podaje I. W. Dawidowski, oka­zuje się rakiem oskrzela; miąższ zaś zostaje zajęty już następczo. Tylko w ograniczonej liczbie przypadków początek raka płuca można odnieść do nabłonka pęcherzyków i przestrzeni pęcherzykowych. Wielu uczonych uważa, że rak płuca zawsze powstaje odoskrzelowo i rozwija się z dużych, średnich lub małych oskrzeli, w pęcherzykach płucnych zaś nie może powstawać rak pierwotny, ponieważ nie mają one nabłonka.

Jednakże bieżące dane anatomiczne wykazują, że chociaż pęcherzyk płuc­ny nie ma nabłonka, to łączy się on z przewodzikiem pęcherzykowym pokrytym nabłonkiem, dlatego też można mówić o raku nabłonkowym (B. E. Linberg). Według przypuszczeń Overholta i Rumia wszystkie pierwotne raki płucne powstają z jednej niezróżnicowanej komórki macierzystej, położonej w war­stwie podstawnej nabłonka oskrzeli. Doświadczalne spostrzeżenia nad bujaniem nabłonka w drzewie oskrzelowym przy licznych przewlekłych podrażnieniach i uszkodzeniach nabłonka oskrzelowego pozwoliły stwierdzić, że podstawowe procesy proliferacyjne, których następstwem są złośliwe zmiany nowotworowe, rozpoczynają się od podstawnej warstwy nabłonka oskrzeli. Bez względu na umiejscowienie guza nowotworowego za jego zaczątek uważa się metaplazję licznych normalnych komórek pochodzących w głównej mierze z warstwy pod­stawnej. W zależności od stopnia zróżnicowania wyodrębnia się kilka typów zmian nowotworowych (rak płaskokomórkowy, gruczolakorak, rak niezróżnico-wany). Według Freida z różnych typów komórek wyścielających nabłonek ślu­zowy oskrzeli (rzęskowe, sześcienne i „podstawne") tylko „podstawne" mogą uczestniczyć w procesie regeneracji błony śluzowej. Dlatego uważa on, że pierwotny rak płuca jest pochodzenia oskrzelowego.

Większość współczesnych autorów zgadza się ze zdaniem, że rak płuca z za­sady jest pochodzenia oskrzelowego. W niektórych jednakże przypadkach rak płuca powstaje z pęcherzyków. W ostatnich latach dzięki bardzo subtelnemu różnicowaniu licznych guzów nowotworowych płuca udało się dokładnie wy­kazać raka wychodzącego z pęcherzyków płucnych, określić stopień jego złośli­wości, objawy kliniczne i charakterystyczny przebieg. Zdaniem A. J. Abrikosowa niewielki guzek bez żadnej łączności z oskrzelem, znajdujący się pod opłucną, mający drobnoikomórkową budowę ca solidum i złożony z komórek podobnych do nabłonka pęcherzykowego można z dużym prawdopodobieństwem rozpoznać jako raka wychodzącego z nabłonka pęche­rzyków.