Rak płuca może powstawać w oskrzelu głównym lub płatowym

Rak płuca może powstawać w oskrzelu głównym lub płatowym, w oskrzelach segmentowych, a także w małych oskrzelach obwodowych. Według danych wielu autorów umiejscowienie guzów nowotworowych w oskrzelu głównym lub płatowym waha się od 65 do 80, a nawet do 90%. B. E. Linberg uważa, że 60% guzów znajduje się w oskrzelu głównym, a 30% w oskrzelach płatowych, nowo­twór można więc rozpoznać za pomocą bronchoskopu. Według J. G. Dillona w 45% przypadków punktem wyjścia było oskrzele główne, a w 25,4% oskrzela drugiego i trzeciego rzędu. Jedynie niewielka część guzów nowotworowych powstawała bezpośrednio w miąższu tkanki płucnej. Według Liavaaga w 65% rak powstawał w oskrzelu głównym lub płatowym, w 23% w oskrzelach segmen­towych, a w 12% na obwodzie. Zdaniem Boyda 90% guzów nowotworowych płuc rozwija się w okolicy wnęki, zdaniem Edwardsa zaś około 80% umiejscawia się w oskrzelu głównym, płatowym lub w miejscach rozgałęzienia oskrzeli drugie­go rzędu, a jedynie 20% na obwodzie. Spośród naszych chorych u 84 guzy nowotworowe zajmowały oskrzele głów­ne, u 290 płatowe, u 40 segmentowe, a u 70 oskrzela obwodowe.

Należy mieć na uwadze duże trudności w ustaleniu dokładnego odsetkowego stosunku tzw. raków wychodzących z wnęki i z części obwodowych. Dużo zależy od tego, jakiej klasyfikacji używa autor i z którym okresem choroby ma do czynienia. Dlatego w doniesieniach chirurgicznych większy nacisk kładzie się na guzy powstające w oskrzelach obwodowych lub segmentowych. Na od­wrót, anatomopatolodzy częściej piszą o rakach wychodzących z oskrzeli głów­nych lub płatowych, ponieważ rak rozpoczynający się w oskrzelu segmento­wym w miarę dłużej trwającej choroby zajmuje i oskrzelka, i oskrzela główne, a wtedy trudno określić, skąd bierze swój początek. Na podstawie licznych sekcji ustalono, że rak płuca częściej wychodzi z oskrzela głównego. We wszystkich przypadkach zajęcia oskrzela głównego autorzy uważali je za punkt wyjścia nowotworu (M. Deriżanow, J. G. Dillon). W. A. Samsonow nie zgadza się z tym zdaniem i słusznie sądzi, że każde oskrzele, także i główne, może być zajęte wtórnie naciekającą zmianą nowo­tworową wychodzącą z małego oskrzela.

W czasie sekcji anatomopatologicz-nych autor ten ustalił, że w 43,7% przypadków guzy nowotworowe rozprzestrze­niały się na oskrzela główne, często nawet do rozdwojenia tchawicy, w 31,8% zajmowały oskrzela płatowe, a w 24,5% powstawały w małych oskrzelkach przechodząc na oskrzela trzeciego rzędu. Porównuje on swoje dane z wynikami klinicznymi B. J. Briuma, W. A. Gołowinczic i K. P. Wasilewej, otrzymanymi przy bronchoskopii i bronchografii, zgodnie z którymi oskrzele główne było zajęte w 20%, płatowe w 48%, a oskrzela trzeciego rzędu w 33%. Rak płuca może powstać w każdym płacie. Jednakże szereg statystyk podaje różną częstość występowania w poszczególnych odcinkach tak płuca prawego, jak i lewego. R. G. Sziku na 138 chorych raka prawego płuca znalazł u 83, a lewego płuca u 55. Ochsner i de Bakey wśród 151 chorych umiejscowienie prawo­stronne notowali w 55%, a lewostronne w 45%. Według ich danych nowotwór zajmował w 17% — płat górny prawy, w 11,7% — środkowy, w 25,6% — prawy dolny, w 23,4% — lewy górny i w 22,3% — lewy dolny.